İTÜ’nün 250. ve Maden Fakültesinin 70. Yılında Cevher Hazırlama Mühendisliği öğrencileri öncülüğünde kurulan İTÜ BORTEK farklı disiplinlerden öğrencileri bünyesinde bulunduruyor. Bugünün başarılı bir proje takımı yarının ise girişimi olmayı hedefleyerek önümüzdeki yıl içerisinde bir girişim olarak teknopark ve benzeri teknoloji geliştirme merkezlerine dahil olmayı planlamaktadır. Sürecin en başından en sonuna kadar kompakt bir kontrol ve bilgi havuzu oluşturmayı hedefleyen İTÜ BORTEK, ülkemizin en büyük değerlerinden olan bor yataklarını tam verimle kullanmayı hedeflemektedir. Sektörün geleceğinde önemli bir yer sahibi olmak isteyen İTÜ BORTEK, bu amaçla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, ETİ Maden İşletmeleri, Tenmak, Boren vb. firma ve kurumlar ile sıkı bir iş birliği içerisinde olmayı amaçlamaktadır. Kısa bir bir süreç sonunda pilot ölçekli bir üretim ve sektörlere ürün tedariği İTÜ BORTEK’in öncelikli amaçlarından birisidir.

Bilindiği üzere bor mineralini bu kadar değerli kılan yaptığı bileşiklerin çeşitliliğidir. BORTEK’te bu özelliklerden faydalanarak uç ürünler elde etmeyi hedeflemektedir. Öyle ki bu maden, hem balistik koruma malzemesi olarak kullanılabilmekte hem enerji depolama ve verim arttırabilmekte hem de toprağa uygulandığında bitkiye can olabilmekte. Bor, bambaşka olan bu disiplinlerde verim artışı sağlayabilmektedir. Bu kapsamda şu an teknik ekip 3 kısımdan oluşmaktadır. Bunlar savunma sanayii teknolojileri ekibi, enerji teknolojileri ekibi ve tarım teknolojileri ekibi.

Peki bu ekiplerin amacı ne?

Savunma Sanayii Teknolojileri

İTÜ BORTEK Savunma Sanayi Teknolojileri ekibi, ülkemiz için stratejik öneme sahip bor mineralinden üreteceği ara ürün (B2O3, H3BO3 vb.) tozlarını; yüksek sıcaklık ve basınç altında presleme, buhar biriktirme, hacimsel tutuşma prosesi, karbotermik indirgeme ve metalotermik indirgeme gibi yöntemlerle global standartlara uygun bir şekilde üreterek yüksek teknolojili uç ürünlere ulaşmayı hedeflemektedir. Bor karbür (B4C), kübik bor nitrür (c-BN), titanyum diborür (TiB2) gibi yüksek teknolojili uç ürünler, başta askeri taşıtlara uygulanabilir ve giyilebilir balistik koruma malzemeleri, aşınmaya dayanıklı makine ve parçalarda kullanıma uygun hâle getirmeyi amaçlamaktadır. İTÜ BORTEK uç ürünlerle yaptığı Ar-Ge ve Ür-Ge çalışmalarıyla bor mineralinin savunma sanayisindeki katma değerini pekiştirmek ve bu sanayinin farklı alanlarında bor yüksek teknolojili uç ürünlerin kullanılacağı yeni pazarlar yaratmayı hedeflemektedir. Zırhlara ek olarak aynı zamanda radara yakalanmama özelliklerine sahip bor bileşikleri de mevcuttur. Bunlara ek olarak elementel borun roket yakıtlarında kullanılabileceği ile ilgili de çalışmalar her geçen gün artmaktadır. İTÜ BORTEK bütün bu alanlarda çalışmalar yapıp büyük bir ivmeyle gelişmekte olan Türk savunma sanayisine uç ürünler sunmayı hedeflemektedir.

Enerji Teknolojileri

İTÜ BORTEK, lityum iyon pilleri bataryalarına uygulandığı takdirde kapasite artışından şarj dolum hızlarındaki düşüşe kadar birçok yeni gelişmeye ev sahipliği yapan ve grafenin yerini alacak yeni süper malzeme olarak literatüre geçen borofen sentezini hedeflemektedir. Aynı zamanda sıfır kayıpla iletim yapabilen süper iletkenler ve bor atıklarından lityum kazanımı da İTÜ BORTEK’in çalışma alanları arasına girmektedir. Aynı zamanda bor çok iyi bir hidrojen taşıyıcısıdır. Bu alanla ilgili Ar-Ge ve Ür-Ge üzerine çalışmayı hedeflemektedir.

Tarım Teknolojileri

Tarımın ihracata ve milli gelire doğrudan etkisinin farkında olan İTÜ BORTEK Tarım Teknolojileri Ekibi bor içerikli gübre üretimini hedeflemekle beraber, borun tarımda kullanımına yeni ve gelişmiş bakış açıları getirmeye odaklanıyor. Bor yenilebilir ve endüstriyel alanda kullanılan bir çok bitki için vazgeçilmez bir bileşen. Bitkilerin büyümesinden dayanımına kadar birçok alanda bitki fizyolojisine olumlu etki etmektedir. Bitkilerin bu ihtiyaçları da bor içerikli gübreler ile giderilebilmektedir. Türkiye, dünya bor rezervlerinin %73’üne sahipken bor içerikli toprak bakımından oldukça fakirdir bu ilişki de bor içerikli gübreler için oldukça önemli bir Pazar fırsatı sunmaktadır.

İTÜ’nün ilk ve tek madencilik alanında faaliyet gösterecek proje takımı İTÜ BORTEK, ülkemiz sınırları içerisinde üretip, ülkemize faydalı olmak misyonu ile çıktığı bu yolda istikrarla çalışmalarına devam etmektedir.

Kaynak: Emrullah Talha Ardaç

Kurucu ve İcra Kurulu Başkanı Mujeeb Ijaz bir röportajda, genç şirketin Gemini paketini 2026'da 20 gigawatt saatlik yeni bir üretim tesisinde üretmeye başlayacağını umduğunu söyledi.

Diğer pil şirketleri anotsuz tasarımlar geliştiriyor, ancak ONE'ın Gemini pili, biri günlük sürüş için ve daha uzun yolculuklarda sürüş menzilini uzatmak için olmak üzere iki farklı hücre kimyasına sahip hücreleri kullanması bakımından benzersiz görünüyor.

Gizli tarif, Gemini'nin geniş format menzil genişletici hücrelerinde. Standart hücreler nispeten geleneksel lityum demir fosfat katotları ve grafit anotları kullanırken, menzil genişletici hücreler anot içermez ve bu da grafit ve anot ekipmanı kullanımını ortadan kaldırmaktadır.

Liaz’a göre katotlar, benzersiz bir lityum ve manganez karışımı ve çok daha düşük bir nikel yüzdesi kullanacak ve kobaltı ortadan kaldıracak şekilde tasarlandı.

Liaz, mevcut elektrikli araç akülerinin çoğunda bulunan ve manganez gibi yaygın malzemelerden daha pahalı ve daha az sürdürülebilir olan iki temel katot malzemesi hakkında "Hem nikeli hem de kobaltın kullanımını ortadan kaldırmak uzun vadeli arzum olmuştur" diye belirtti.

Lityum açısından zengin manganlı nikel katotlar hala rafine edilirken, menzil artırıcı hücrelerin mevcut versiyonu nikel, kobalt ve manganezden yapılmış katotlar kullanıyor.

ONE, bu hücrelerdeki anodu ortadan kaldırarak, seri üretimdeki hücre maliyetini kilovat saat başına 50 $ azaltabileceğini söylüyor - bu, kWh başına 100-110 $ olarak tahmin edilen mevcut maliyetlere göre önemli bir tasarruf.

Liaz, "Hedefimiz, birincil katot malzemesi olarak manganez kullanarak sıfır kobalt ve %26 veya daha az nikel içeren Gemini pilini 2026'da piyasaya sürmek" dedi.

ONE'nin ikiz pili, 13-15 Eylül'de Novi, Michigan'daki The Battery Show'da sergilenecek

NASA'nın Curiosity Mars roverı, 30 Temmuz 2015'te bir kayayı deldiği yerde bu düşük açılı otoportreyi çekti ve daha sonra nadir mineral tridimit içerdiği doğrulanan bir toz (ön planda görülebilen) üretti. (Görüntü NASA/JPL-Caltech/MSSS'nin izniyle)

Tridimit, Dünya'da son derece nadir bulunan yüksek sıcaklıkta, düşük basınçlı bir kuvars formudur ve konsantre bir parçasının kraterde nasıl sona erdiği hemen belli değildi. Gale Krateri, Curiosity'nin iniş yeri olarak seçildi. Curiosity, Gale Krateri'nin 1 milyar yıl kadar önce bir göl olduğunu doğrulayan kanıtlar buldu.

Earth and Planetary Science'da çevrimiçi olarak yayınlanan bir çalışmanın ortak yazarı, Rice Üniversitesi’nden Kirsten Siebach, “Gale Krateri'ndeki bir çamurtaşındaki tridimit keşfi, Curiosity roverının 10 yıl boyunca Mars'ı keşfettiği en şaşırtıcı gözlemlerden biri” dedi. "Tridimit genellikle Dünya'daki kuvars oluşturan, patlayıcı, evrimleşmiş volkanik sistemlerle ilişkilendirilir, ancak onu, volkanların çoğunun çok ilkel olduğu Mars'taki eski bir gölün dibinde bulduk."

Rice'ın Dünya, Çevre ve Gezegen Bilimleri Bölümü'nde yardımcı doçent olan Siebach, NASA'nın Curiosity ekibinde görev uzmanıdır. Gizemin cevabını bulmak için, Rice araştırma grubundaki iki doktora sonrası araştırmacı, Valerie Payré ve Michael Thorpe, NASA'dan Elizabeth Rampe ve Caltech'ten Paula Antoshechkina ile çalışmaya katıldılar. Çalışmanın baş yazarı olan Payré, şu anda Kuzey Arizona Üniversitesi'nde ve sonbaharda Iowa Üniversitesi'ne katılmaya hazırlanıyor.

Siebach ve meslektaşları, Dünya'da bildirilen her tridimit bulgusundan elde edilen verileri yeniden değerlendirerek başladılar. Ayrıca Mars volkanizma modellerinden volkanik materyalleri gözden geçirdiler ve Gale Krateri gölünden tortul kanıtları yeniden incelediler. Daha sonra, tüm kanıtlarla eşleşen yeni bir senaryo buldular: Mars’taki magma, bir yanardağın altındaki bir odada normalden daha uzun süre oturdu ve ekstra silikon bulunana kadar fraksiyonel kristalizasyon adı verilen kısmi bir soğutma sürecinden geçti. Büyük bir patlamada, volkan, Gale Krateri gölüne ve çevresindeki nehirlere tridimit şeklinde ekstra silikon içeren kül püskürttü. Su, kimyasal ayrışmanın doğal süreçleri yoluyla külün parçalanmasına yardımcı oldu ve su ayrıca ayrışma tarafından üretilen minerallerin yeniden ayrıştırılmasına yardımcı oldu.

Senaryoya göre, 2016 bulgusu ile uyumlu mineraller üreten tridimit çökeldi  olurdu. Ayrıca, opalin silikatlar ve indirgenmiş alüminyum oksit konsantrasyonları dahil olmak üzere, numunede bulunan diğer jeokimyasal kanıtları da açıklayacaktır.

Curiosity Roverının tridimit sondajı

NASA'nın Curiosity Mars Gezgini, 30 Temmuz 2015'te "Buckskin" adlı bir kaya hedefinden numune materyali toplamak için bu deliği açtı. Deliğin çapı, bir ABD kuruşundan biraz daha küçük. Sondaj sahasından gelen kaya tozu daha sonra rover içindeki bir laboratuvara teslim edildi ve nadir mineral tridimit içerdiği bulundu. (Görüntü NASA/JPL-Caltech/MSSS'nin izniyle)

Siebach, "Aslında kraterde bulduğumuz diğer volkanik kayaların basit bir evrimi" dedi. “Bu minerali yalnızca bir kez gördüğümüz ve tek bir katmanda oldukça yoğun olduğu için, volkanın muhtemelen göl oradayken patladığını iddia ediyoruz. Analiz ettiğimiz spesifik numune yalnızca volkanik kül olmasa da, yıpranmış ve suya ile ayrışmış olan küldü.”

Gale Krateri bir göl içerdiğinde senaryodaki gibi bir volkanik patlama meydana gelirse, bu, 3 milyar yıldan daha uzun bir süre önce, Mars daha ıslak ve belki de daha sıcak halden dünyadan kuru ve çorak gezegene geçiş yaparken volkanik patlamaların sebep olduğu anlamına gelmekte.

“Mars'ta bazaltik volkanik püskürmelere dair bol miktarda kanıt var, ancak bu daha gelişmiş bir kimya” dedi. "Bu çalışma, Mars'ın Curiosity'den önce hayal ettiğimizden daha karmaşık ve ilgi çekici bir volkanizma geçmişine sahip olabileceğini gösteriyor."

Curiosity Rover'ı hala aktif ve NASA, gelecek ay inişinin 10. yıl dönümünü kutlamaya hazırlanıyor.

Araştırma, NASA (15-MSLPSP15_2-0051, 15-MSLPSP15_0015, 80NSSC22K0732), Ulusal Bilim Vakfı (1947616) ve Rice'ın Yer, Çevre ve Gezegen Bilimleri Bölümü tarafından finanse edildi.

Türkiye’nin gelişimine önemli katkılar sağlayan bilişim firmaları arasında her yıl yapılan ilk 500 şirketi araştırması açıklandı. Ödüller 03 Ağustos 2022 Çarşamba günü Fişekhane’de sahiplerini buldu. Beş yıldır CBS Sektörünün Lider firması seçilen Netcad Yazılım’ın ödülünü ise Netcad Özel Sektör İş Geliştirme Müdürü Sedef Ruken KÜÇÜK aldı.

Yeni Nesil Ulaşım Sistemi: Hyperloop

Kara, hava, deniz ve raylı ulaşım sistemlerinin ardından beşinci bir ulaşım sistemi geliştirmek için çalışmalar yapılıyor. Yerde ses hızına yakın hızlarla seyahat edebilmeyi sağlayacak, hız yuvarı (hyperloop) olarak adlandırılan bu yeni nesil ulaşım sistemi nedir?

İlk defa SpaceX ve Tesla Motor şirketlerinin sahibi Elon  Musk tarafından 2013 yılında tanıtılan hız yuvarı bizlere yeni bir ulaşım biçimi sunuyor. Hız yuvarları, basitçe hava koşullarına ve çarpmaya dayanıklı raysız bir trene benzetilebilir. Bu teknoloji ile gökyüzüne yükselmeden de ses hızına yakın hızlarla seyahat mümkün olabilir.

Diğer ulaşım sistemlerinden çok daha hızlı olacak bu yeni sistem, seyahat süresini bir hayli kısaltacak. Örneğin Ankara’dan İstanbul’a (yaklaşık 450 km’lik mesafe) yarım saat gibi çok kısa bir sürede gidilebilecek. Ayrıca hız yuvarları, havalimanları gibi, şehirden uzak alanlara değil şehir merkezine yakın yerlere inşa edilebileceği için de ulaşımı çok kolaylaştıracağı ve hatta uzun mesafe seyahatlerde bile hava ulaşımının önüne geçeceği düşünülüyor.

Peki, hız yuvarı nasıl çalışıyor ve çok yüksek hızlara ulaşabiliyor?

Saatte yaklaşık 1.200 km hızla seyahat edebilmek için geliştirilen hız yuvarları için öncelikle yerin altına veya üzerine düşük hava basıncına sahip özel bir tüp inşa edilmesi lazım. Yolcuları taşıyan kapsülün bu özel tüp içerisinde çok yüksek hızla ilerleyebilmesi için de aerodinamik sürtünmenin azaltılması gerekiyor.

Aerodinamik sürtünme, kapsülün hareketine zıt yönde etki eden hava direnci kuvvetidir ve hızın karesiyle orantılı olarak artar. Bu sürtünme kuvvetini azaltmanın yolu ise kapsülün içinde hareket ettiği tüpteki hava basıncını düşürmekten geçer. Dolayısıyla çok yüksek hızlarla enerji sarfiyatını en aza indirerek yol almak için tüp içerisindeki hava basıncının mümkün olduğu kadar düşürülmesi gerekiyor.

Virgin Hyperllop şirketinin inşa ettiği bir test tüpü.

Hız yuvarıyla, yüksek hızlı  trenden yaklaşık üç kat daha hızlı seyahat edilebileceği için, Elon  Musk hız yuvarı ile yolculuğu bir trende gerçekleşen türbülanssız bir uçak seyahati olarak tanımlıyor. Fakat sistemin tek avantajı hız değil. Hız yuvarlarının tamamen elektrikle çalışması ve çevre dostu bir sistem olması da planlanıyor. Tüpün üzerine yerleştirilecek güneş panelleriyle, hız yuvarının çalışması için gerekli enerjinin ve daha fazlasının üretilmesi düşünülüyor. Toplanan güneş enerjisinin fazlası pillerde depolanacak ve böylece güneş panellerinin üzerine yeterli miktarda ışık düşmediği zamanlarda -örneğin bulutlu havalarda veya gece vakti gerçekleşecek seyahatlerde- kullanılabilecek. Bu sayede sistemin, fosil enerji tüketimini ve dolayısıyla çevre kirliliğini azaltacağı öngörülüyor.

Musk, Aralık 2016'da, araçlar ve yüksek hızlı  trenler için tünel ağları kazmanın hızlı ve etkili yollarını bulmanın trafik sıkışıklığını sona erdireceği fikriyle The  Boring  Company'yi kurdu. Boring  Company, şehirlerle bazı sözleşmeler imzaladı, ancak şimdiye kadar hyperloop veya yüksek hızlı ulaşım kullanan bir sistem ile ilgili henüz adım atılmadı. Musk halihazırda, Las Vegas'taki Kongre Merkezi'ndeki 1,7 millik yeraltı tünelleri boyunca insanları taşımak için Tesla araçlarını kullanıyor. Geçen yıl şirket, The Boring  Company'nin büyümesini sağlayacak özel kullanım izni ve franchise sözleşmesi için ilk onayı aldı.

Yararlanılan Kaynaklar: https://bilimgenc.tubitak.gov.tr

Otonom keşif kabiliyetine sahip elektrikli araç Axel adlı uzaktan kumandalı robot, potansiyel risklerin bilinmediği bir tünelin atmosferik koşullarını inceleyebiliyor. Bu amaca sahip dünyanın ilk robotunu geliştirme projesi, Webuild Group ile araştırma merkezi Competence Industry Manufacturing 4.0 arasındaki bir işbirliği çerçevesinde yapılmaktadır. Axel, İtalya'nın Chiomonte kentindeki Nicchie La Maddalena inşaat sahasındaki bir keşif tünelinde test edildi. Tünel Euralpin Lyon Turin (TELT) tarafından yaptırılan Torino-Lyon hızlı tren projesi için inşa edilmiştir.

Robot, atmosferik koşulların işçiler için güvenli olup olmadığını görmek için tünelin 3 km'sini inceledi. Ekip, robotu 2 km'ye kadar uzaktan kontrol edebiliyor. Telekameralar, sensörler ve iletişim antenleri ile donatılmış robot, zorlu çevre koşullarında oldukça kullanışlı. Pille çalışan robot ayrıca emisyon üretmiyor. Yüksek düzeyde güvenilirlikle geri bildirimde bulunan Axel, tünelin insan girişi için çevre açısından güvenli olmasını sağladı ve ışık ve havalandırma için hangi hükümlere ihtiyaç duyulacağına dair bilgiler verdi. Sonuç olarak robot ortamda %95 nem ile 40°C sıcaklık olduğunu buldu.

Axel ismi Jules Verne'in Dünyanın Merkezine Yolculuk adlı romanındaki ana karakterden gelmektedir.

Denemenin yapıldığı Torino-Lyon yüksek hızlı demiryolu, Trans-Avrupa Ulaştırma Ağının Akdeniz Koridoru'nun bir parçasıdır. Bu Avrupa Birliği girişimi, bölgenin demiryolu ağlarını birbirine bağlayacak ve demiryolu ile mal taşımacılığını artıracaktır.

BIM nedir?

Global eğilimler, gereksinimler ve teknolojik gelişimler bir çok projeyi daha karmaşık hale getirmektedir. BIM sektör profosyonellerine ve kullanıcılara daha verimli ve etkili çalışma imkanı sunmaktadır.

Bu teknik bilgi modelleme yoluyla çalışanlara, yapıları ve altyapıyı daha verimli şekilde tasarlamalarına, inşaat koşullarını yönetebilmelerine ve tüm bu süreçleri birbirlerine bağlayabilmelerine imkan sağlayan akıllı bir model üretir. BIM ile tasarımcılar, fiziksel ve işlevsel özelliklerle ilişkili verileri içeren dijital 3B modeller oluşturur.

BIM'in gücü, mimarların, mühendislerin ve müteahhitlerin koordineli modeller üzerinde işbirliği yapmasına, herkese çalışmalarının genel projeye nasıl uyduğuna dair daha iyi bir fikir vermesine ve nihayetinde daha verimli çalışmalarına yardımcı olmasına izin vermesidir. Model bileşenlerinin dinamik olması en büyük avantajlarından bir tanesidir. Mimar, inşaat mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi ve makine mühendisi gibi farklı disiplinlerin bir arada çalışmasına imkan sağlar.

BIM bir tasarımın inşa edilebilirliği hakkında fikir verirken, inşaat aşamasının verimliliği ve etkinliğini de iyileştirir. Hatta BIM yapının ömrünü tamamlamasının ardından yıkım süreçleri için de bilgi verir. Örneğin, yıkım sonrasında yapıdan ne kadar çelik çıkacağı ya da çevreye ne kadar atık verileceği yapılacak analizler sonucunda öngörülebilir.

Tünel Projelerinde BIM

Son yıllarda BIM süreçleri yeraltı inşaatlarında da sıklıkla kullanılmaya başlandı. Tekniğin uzmanları genellikle, BIM proje çerçevesinde organizasyon ve bilgi akışı hiyerarşilerine (iş akışları) daha fazla odaklanmaktadır.

Tünelcilik endüstrisinde yaygın olarak kullanılan Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) 19650 serisi BIM’i şu şekilde tanımlamaktadır; “Güvenilir bir temel oluşturmak üzere tasarım, inşaat ve işletme süreçlerini kolaylaştırmak için inşa edilmiş bir yapının paylaşılan dijital temsilinin kullanılması.”

Alman Tünelcilik Komitesi (DAUB), çok daha tünel odaklı olan “Tünelcilikte BIM” dokümanında BIM kavramını; “tesislerin tüm yaşam döngüleri boyunca tasarımı, uygulanması ve işletilmesi için dijital modellere dayalı ortak çalışma yöntemi” şeklinde tanımlamaktadır.

Ancak her iki tanım da BIM olmayan profesyonellerin BIM'in ne olduğunu ve özellikle tünel ve yeraltı alanında BIM'in ne olduğunu hemen anlamasını zorlaştırıyor. BIM, eş zamanlı olarak bir bilgi yönetimi sürecini, yani bir proje içinde bilginin nasıl oluşturulup paylaşıldığını ve bilgiye kimlerin hangi proje aşamalarında erişip değiştirebileceğini, ayrıca modelleri (2B veya 3B), bunların uygulamalarını ve yazılımlarını açıklamaktadır.

BIM’in Gelişimi

Tünelcilik dünyasında kullanılan diğer birçok teknoloji veya yöntem gibi BIM'in de kökeni tünel imalatının dışındadır. Her ne kadar BIM kavramı, mimari ve mühendislikte bilgisayar kullanımının başlangıcından bu yana şu veya bu şekilde var olsa da, BIM'in bu alandaki gerçek tanıtımı, yazılım üreticileri olarak 2000'lerin ortalarından beri bilinen Autodesk ve Bentley tarafından yapıldı ve bu firmalar, nesne/yapı modellerinde yalnızca 2B veya 3B geometrilerden daha fazla tasarım bilgisini entegre etmelerine olanak tanıyan BIM'e özgü yazılım geliştirmeye daha fazla odaklanmaya başladılar. BIM'in gelişimi, tamamen tünelcilik amaçlarından ziyade mimari ve inşaat amaçları için başlamış olsa da, yukarıda belirtilen tarihler, tünelcilik endüstrisinde BIM'in ilk benimsenmesi için de geçerlidir.

BIM'in gelişimi, tünelcilik amaçlarından ziyade mimari ve inşaat amaçları için başlamış olsa da, yukarıda belirtilen tarihler, tünelcilik endüstrisinde BIM'in benimsenmesi için de geçerlidir.

BIM'in benimsendiği bazı projeler arasında, her ikisi de Gall Zeidler firmasının dahil olduğu San Francisco'daki Central Subway projesi ve Londra'nın merkezindeki Crossrail projesi yer alıyor. Central Subway projesinde 2008-2010 yılları arasında istasyon tasarımı aşamasında BIM yoğun olarak kullanıldı. Bununla birlikte, istasyon tasarımında BIM'in uygulanması nihai yapılarla sınırlıydı ve inşaat aşamalarını ve sırasını içermedi. Yüklenici, inşaat planlamasında BIM uygulamasını kullanmadı, böylece sürekli kullanım için bir fırsat kaçırılmış oldu.

İnşaat planlaması için bir projede BIM'in kullanılması, inşaat zorluklarının ele alınmasında ve çözümlerin uygulanmasında etkili oldu. BIM'in bu projelerdeki başarısı nedeniyle, özellikle BIM kullanımının zorunlu olduğu İngiltere gibi ülkelerde BIM'in benimsenmesi sektöründe daha yaygın hale gelmesine neden oldu.

BIM'i uygulayan başka bir projeye örnek, Gall Zeidler Consultants'ın 3D istasyon tasarım hizmetleri sağladığı Vauxhall Station Upgrade projesidir. Aşağıdaki şekil şantiye koordinasyonu için kullanılan Vauxhall projesinin 3D modelini sunmaktadır.

Mevcut Kullanım

Son zamanlarda, büyük tünel ve yeraltı inşaat projeleri için BIM kullanımını zorunlu kılmak standart hale gelmeye başladı. Bazı örnekler vermek gerekirse, Toronto Kanada'daki Ontario Line Metrosu’nda, Birleşik Krallık'taki HS2 Projesi’nde, Fransa'daki Grand Paris Metrosu’nda, Avusturya ile İtalya arasındaki Brenner Base Tüneli’nde ve New York ve New Jersey'deki Gateway Programı'nda BIM süreçlerinin bir kısmı kullanılmıştır.

Avusturya ve Slovenya'yı birbirine bağlayan, 8 kilometre uzunluğundaki iki yönlü ve tek tüp Karavanke tünel projesinin ikinci tünelinin tasarımında BIM kullanıldı.

- Müşterinin gelecek projelerde de kullanacağı, kapsamlı bir İşveren Bilgi Gereksinimleri belgesinin oluşturulması.

- Müşterinin gelecek projelerde de kullanacağı, kapsamlı bir BIM uygulama planının oluşturulması.

- 3B modelleme (Tasarım ve İnşaat Sonrası modelleri), 4B ve 5B modelleme, Model tabanlı kalite kontrolü.

- Jeolojik ve Jeoteknik modelleme.

- Operasyonel aşamada modellerin kullanımı.

- Mevcut CAFM (Bilgisayar Destekli Tesis Yönetimi) sisteminin daha da geliştirilmesi.

Aşağıdaki şekilde New Jersey’deki Hudson Nehri Tüneli’nin mevcut yapılarla olan etkileşimi ve konum bilgilerini şematize eden bir çıktı veri sunulmuştur.

BIM Çıktıları

Geleneksel proje çıktıları (çizimler, teknik raporlar, vs.) dışında aşağıda belirtilen BIM çıktıları da proje tesliminde iletilecek belgeler arasında yer alıyor;

Tasarım aşaması

- BIM Uygulama Planı (BEP),

- IFC standart formatında sunulan kısmi (disipliner) 3B modeller,

- Koordinasyon modelleri ve kalite kontrol raporları,

- Çeşitli hesap tabloları, raporlar ve simülasyon biçiminde sunulan 4B ve 5B modeller.

İnşaat aşaması

- Tesis yönetimi için ihtiyaç duyulan inşaat sonrası belgeleri ile bağlantılı olarak IFC standart formatında inşaat sonrası modelleri (inşaat sonrası verilerinin merkezi deposu),

- Koordinasyon modelleri ve kalite kontrol raporları,

- Yüklenicinin ve denetim şirketinin ilerlemeyi raporlamasına ve kontrol etmesine olanak tanıyacak 5B modeller.

Sonuç

Tünel projelerinde BIM tekniğinin kullanılmasının faydaları şu şekilde sıralanabilir.

- Tasarım belgelerinin tutarlılığı ve doğruluğu (modeller, çizimler, metraj cetvelleri, maliyet tahminleri, zaman çizelgeleri, ilerleme raporları, vs.).

- Proje paydaşları arasında daha iyi iş birliği (ortak veri yönetimi, model tabanlı revizyon, görselleştirmeler, model tabanlı iletişim).

- İyileştirilmiş maliyet tahmini ve kontrol, inşaat teknolojisinin optimizasyonu (sıralama) İnşaat ilerlemesinin ve saha değişikliklerinin kontrolü tesis yönetim süreçlerinin optimizasyonu.

Yararlanılan Kaynaklar:

www.tunnelingonline.com

www.autodesk.com.tr

Japon bilim insanları, her yıl çöpe giden milyonlarca ton sebze ve meyve atıkları değerlendirmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Tokyo Üniversitesi'nde yürütülen çalışmalarda, araştırmacılar geliştirdikleri yöntemle soğan, portakal kabuğu ve kabak gibi gıdaları yapı malzemesine dönüştürdü.

Araştırma ekibinden Yuya Sakai, "Amacımız deniz yosunu ve yaygın kullanılan gıdaların atıklarını en az çimento kadar güçlü yapı malzemelerine dönüştürmek" dedi.

Sıcak Basınç Yöntemi Uygulandı

Odun tozlarının dönüştürülmesinde kullanılan sıcak basınç yöntemi toz haline getirilen gıda atıklarının dönüştürülmesinde bilim insanlarına ilham verdi.

Bilim insanları vakumla kurutulup toz haline getirilmiş gıda atıklarını suyla karıştırıp yüksek sıcaklıklı bir basınca maruz bıraktı. Karışım bu işlem sırasında şekillendirildi.
Bal kabağı dışında kullanılan bütün sebze ve meyvelerin yapılan testlerden olumlu sonuç aldığı belirtildi. Ayrıca çalışmalar sonucunda Çin kabağı yapraklarının çimentodan üç kat daha güçlü olduğu tespit edildi.

Japonya kıyılarında çalışan araştırmacıların, deniz tabanındaki tortuları incelemek amacıyla dev bir pistonu 8 kilometreden fazla derine indirdikleri belirtilirken, 1978 yılında gerçekleştirilen ve 7 kilometre derinliğe inilen çalışmanın rekorunun kırıldığı açıklandı.

Deniz tabanında gerçekleştirilen çalışmalarda denizin tabanına indirilen ekipmanın okyanusun tabanına 8 kilometreden fazla indirilmesi sürecinin iki saat 40 dakika sürdüğü bildirildi.

Kaimei Araştırma Gemisi’nden gerçekleştirilen sondaj çalışması, bölgedeki büyük sarsıntıların tarihini incelemek için okyanusun tabanında gerçekleştirildi.

Japonya Çukuru’nda seçilen araştırma bölgesi, 2011’de Tohoku’da 9,1 büyüklüğündeki depremin merkez üssüne çok yakın bir bölge olurken okyanustaki araştırmada Fukushima nükleer santralini yerle bir eden bir tsunaminin de tesirlerinin tespit edileceği belirtildi.

Innsbruck Üniversitesi’nde görevli Prof. Michael Strasser gerçekleştirilen proje ile ilgili okyanus tabanından çıkarılan tortuların eski sarsıntıların tarihi ile ilgili detayları tespit etmeyi sağlayacağını belirtti.

İlk çalışmaları, 1950'li yıllarda ABD'de yapılan ancak uranyumun daha ucuz olması nedeniyle rafa kaldırılan toryum yakıtlı nükleer santral projelerinde Türkiye'den ilk adım geldi. Ankara Sanayi Odası (ASO), FİGES Mühendislik ile birlikte yürüttükleri proje kapsamında nükleer teknoloji alanında uranyum yerine toryum ile çalışan ergimiş tuz reaktörü prototipini üretmek için çalışmalara başladı.

ASO Başkanı Özdebir, katıldığı çevrimiçi sohbet toplantısında, çalışmalarla ilgili hükümeti bilgilendirdiklerini, Türkiye'nin bu alanda yapacağı projeleri uluslararası kurumlara da anlatarak onay aldıktan sonra üretim için ilk adımı atacaklarını ifade etti. Özdebir, 4'üncü nesil nükleer reaktör teknolojisi sayesinde yaklaşık 3 metre çapındaki silindirde bin MW elektrik üretilebildiğini, basınçlı kaba ihtiyaç duymadığı ve 600-700 derece gibi düşük ısıyla çalışabildiği için güvenlik açısından riskinin de olmadığını belirtti.

Özdebir, toryum zengini Türkiye'nin ulusal reaktörünü geliştirme yolunda büyük bir fırsata sahip olduğunu belirterek, gerekli çalışmaların olumlu ilerlemesi halinde prototipinin 5 yıl içinde üretilebileceğini bildirdi. Özdebir yaptığı açıklamasında, “Bu projeyle nükleer santrale değil, nükleer santralin enerji üreten reaktörünü yapmaya talibiz. Elimizde ergimiş tuz reaktörlerine ilişkin ayrıntılı tasarım bilgileri var. Bu proje Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığını sıfırlayabilir” ifadelerini kullandı.

Yer altı ve yer üstü maden ocaklarında, madencileri anlık olarak takip edebilecek sistemler üreten Nearloc, bu çalışmalarını geliştirmek için sektörde yerli girişimin lideri olan Netcad ile yeni çözümler üretmeyi hedefliyor.

Yazılım teknolojisinin ve getirdiği çözümlerin hemen her alanda vazgeçilmez hale geldiği günlerde, bu teknolojinin doğru yerlerde kullanılması da bir o kadar önem kazandı. Son dönemlerde ülkemizde meydana gelen üzücü olaylar ve ardından gelişen süreçler ise madencilik sektörünün bu konuya her zamankinden daha çok hassasiyet göstermesini sağladı. Bu anlamda madenciliğin teknolojiyle en doğru şekilde buluşmasını sağlayacak bu iş birliği ile madenciler santimetre seviyesine kadar hassasiyette, gerçek zamanlı olarak takip edilebilecekler. Madenci lambasına monte edilen birleşik ekipman sayesinde kolaylıkla kullanılan sistemin faaliyet ve verimlilik raporları da hızla alınabilecek.

Testler Başarılı Sonuçlandı

Bakan Dönmez, Eskişehir Kırka’da üretim faaliyetlerine devam edilen lityumun, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’nın sahibi olduğu ASPİLSAN Enerji tarafından yapılan testlerin başarıyla sonuçlandığını açıkladı. Dönmez, “Bor atıklarından elde ettiğimiz yüzde 99.5 saflıktaki lityum, ASPİLSAN Enerji tarafından karakterize edilerek lityum pil hücrelerinde test edildi. İlk testlerde, özellikle yüksek güç pil hücreleri tarafından gereken yüksek akım sağlayabilme özelliği test edildi ve ticari muadilleriyle aynı performansı ortaya koyduğu belirlendi” dedi.

Türkiye’nin bor cevherinin teknolojik ürünlere enerji vereceğini vurgulayan Dönmez, “Kırka Tesisleri’nde ürettiğimiz lityumu yerli otomobilimiz TOGG, mobil cihazlar, tabletler ve akıllı teknolojilerin depolama alanlarında kullanacağız” dedi.

10 Ton Üretim Hedefi

Dönmez, lityum üretim tesisinin temelinin atılmasıyla birlikte ilk hedefin, yıllık 10 tonluk üretim yapılması olduğunu belirttiği açıklamasında, “Tesis tam kapasite devreye girdiğinde ise yıllık 600 tonluk bir üretim hedefi belirlemiştik. Bu üretim rakamı Türkiye’nin yıllık lityum üretim ihtiyacının yarısına denk geliyor” dedi. Dönmez, “Arkadaşlarımız üretilen numuneleri Ar-Ge aşamasında ve üretim sonrasında defalarca test aşamasından geçirdiler. Olumlu sonuçlar geldi” ifadelerini kullandı.

Temiz enerji teknolojilerinin hâkim olduğu bir enerji sistemi ile fosil kaynakların merkezinde yer aldığı enerji sistemleri arasında büyük farklar olduğu gözlenmektedir. Bir elektrikli araç için konvansiyonel bir araca göre altı kat daha fazla minerale ihtiyaç duyulurken; rüzgâr enerjisi santrali ve doğal gaz santrali kıyaslandığı zaman rüzgar enerji santralinde dokuz kat daha fazla mineral kaynaklara ihtiyaç olduğu görülmektedir.

Talep görünümü ve tedarik sorunları incelendiği zaman kritik mineral ihtiyacının hükümetlerin emisyonları azaltma hızına bağlı olarak 2040’a kadar altı kat artacağı öngörülmektedir.

Bu kapsamda rüzgâr enerjisi başı çekerken, güneş enerjisi ve büyüyen elektrik altyapısının da özellikle bakır ve alüminyum talebinin yükselmesinde önemli rol oynaması bekleniyor.

IEA Başkanı Fatih Birol söz konusu rapor ile ilgili yaptığı açıklamasında, “Bunlar aşılmayacak zorluklar değil fakat hükümetlerin iklim taahhütlerini nasıl aksiyona dönüştürecekleri konusunda açık sinyaller vermesi gerekiyor. Şu anda ve birlikte hareket ederek, hükümetler fiyat oynaklığı ve tedarik sıkıntılarına yönelik riskleri önemli ölçüde azaltabilirler. Bu kırılganlıklar dikkate alınmazsa, temiz enerji geleceğine doğru olan küresel gelişimi yavaşlatabilir ve daha maliyetli hale getirerek iklim değişikliğini önlemeye yönelik küresel çabaları da sekteye uğratabilir. 21. yüzyılda enerji güvenliği bu parametrelerden oluşuyor.” ifadelerini kullandı.

Fin balina şarkıları, okyanus altındaki tortu ve katı kaya katmanları dahil olmak üzere kabuk içinde yansıtılan ve kırılan sinyaller içermektedir. Oregon Eyalet Üniversitesi Dünya, Okyanus ve Atmosfer Bilimleri Koleji'nde profesör olan John Nabelek “Okyanus tabanındaki sismometrelere kaydedilen bu sinyallerin katmanların kalınlığını ve sismik araştırmalarla ilgili diğer bilgileri belirlemek için kullanılabileceğini söyledi.”

Nabelek, "Geçmişte insanlar balinaları izlemek ve balina davranışlarını gözlemlemek için balinaların çıkardıkları sesleri kullandılar. Ve bizde bu sesler yardımıyla Dünya'yı inceleyebileceğimizi düşündük," dedi. "Keşfettiğimiz şey, balina seslerinin geleneksel pasif sismik araştırma yöntemlerine bir tamamlayıcı işlevi görebileceğidir."

Nabelek, makalenin balina aramalarından gelen verileri araştırmada kullanmak için yeni yollar sağlayabilecek bir kavram kanıtı işlevi gördüğünü söyledi. "Bu, hali hazırda toplanan verilerin kullanımını genişletiyor. Bu hayvan seslendirmelerinin sadece hayvanları anlamak için değil, aynı zamanda çevrelerini, yaşadıkları ortamı anlamak için de yararlı olduğunu göstermektedir." dedi

Çalışmanın başyazarı, projede Oregon Eyaletinde doktora öğrencisi olarak çalışan ve o zamandan beri doktorasını tamamlayan Vaclav M. Kuna'dır. Kuna ve Nabelek, en yakını Oregon Kıyısı'ndaki Cape Blanco'dan yaklaşık 100 mil ötede olan Blanco dönüşüm fayı boyunca yerleştirilmiş 54 okyanus tabanı sismometreden oluşan bir ağdan depremleri inceliyorlardı. Balinaların bölgedeki varlığıyla ilişkili olan sismometrelerde güçlü sinyaller belirlediler. Nabelek, "Her balina çağrısından sonra, sismometre verilerine yakından bakarsanız, Dünya'dan bir yanıt var" dedi.

Balina sesleri okyanus yüzeyi ile okyanus tabanı arasında bir bağ oluşturmaktadır. Bu seslerden gelen enerjinin bir kısmı, sismik bir dalga olarak zeminden iletilir. Dalga, okyanus tortusu, altındaki bazalt tabakası ve altındaki gabroik alt kabuk tarafından yansıdığı ve kırıldığı okyanus kabuğunun içinden geçer.

Dalgalar sismometreye kaydedildiğinde, araştırmacıların kabuğun yapısını tahmin etmelerine ve haritalamalarına olanak tanıyan bilgiler sağlayabilir. Araştırmacılar, üç sismometre ile kaydedilen bir dizi balina şarkısı kullanarak balinanın yerini saptayabildiler ve Dünya'nın kabuk katmanlarının görüntülerini oluşturmak için şarkılardaki titreşimleri kullanabildiler.

Araştırmacılar, çökeltinin nasıl davrandığı ve kalınlığı ile hızı arasındaki ilişki dahil olmak üzere bölgedeki deprem fiziği hakkında daha fazla bilgi edinmek için bu katmanlardan gelen bilgileri kullanmaktadırlar. Depremler çökeltiyi sallar, suyu dışarı atar ve çökeltinin yerleşmesini hızlandırır.

Nabelek, gelecekteki araştırmaların balina şarkılarını tanımlama ve çevrelerinin görüntülerini geliştirme sürecini otomatikleştirmek için makine öğrenimini kullanmayı içerebileceğini söyledi. "Balina şarkılarından elde edilen veriler kullanışlıdır, ancak standart yöntemlerin tamamen yerini almaz" dedi. "Bu yöntem, standart bilim araştırma yöntemlerinin mevcut olmadığı yerlerde Dünya'nın okyanus kabuğunu araştırmak için yararlıdır."

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2021/02/210211171111.htm

Mars'a gönderilen araçlarda ana temel yüzey şekilleri, toprak ve kayaç yapıları, kimyasal kompozisyon gibi konular ayrıntılı incelenmesiydi. Son gönderilen Perseverance adlı uzay aracında, daha ayrıntılı kimyasal analizler yapılmaya başlanmıştır. Önceki uzay araçları ile yapılan incelemeler sayesinde Mars'ın geçmişinde suyun varlığının kanıtlanması, gezegende yaşama dair izler bulunabileceği konusunda çarpıcı iddiaların ortaya konmasına sebep olmuştur. 

Uzay aracının bir kolu kamera ile beraber sondaj tertibatı içermektedir. Ve bu sondaj tertibatı yardımıyla Mars’ta ilk sondajının bu yaz yapılması planlanmaktadır.

Perseverance uzay aracı, geçmiş keşiflerde rastlanan ve kesin olarak suyun bulunduğu bir Jezero kraterine indirildi. Bu kraterin büyük ihtimalle geçmişte bir göl olduğu düşünülmekteydi. Özellikle kraterin batı tarafında belirgin bir nehir yatağı ve bu nehrin oluşturduğu alüvyon deltasına ait izler saptanması, Mars'ta yaşam izlerinin bu kraterde araştırılması kararını aldırdı.                                                                                                                       

Perseverance'ın indiği Jezero Krateri'nin geçmişte su barındırması, organik materyallerin toplandığı delta türü oluşumlara sahip olması, Mars'ta yaşam için en uygun yerlerin başında gelmesini sağlamaktadır.

Uzay aracının olduğu bölgedeki kayaç grubunun olivin minerali açısından zengin olabileceği düşünülmektedir. Bu minerale sahip kayaçların gölden önce oluşmuş olabileceği belki de su gelmeden önce meydana gelen bir patlama veya çarpmayı işaret ettiği düşünülmektedir. Bu tür kayalar, belirli bir oranda çürüyen iz radyoaktif elementlerini içerir. Bu inceleme ile Dünya'daki bilim adamları patlamayı tarihlendirebilir ve gölün yaşına bir sınır koyabilirler.

Gözlenen başka bir koyu renkli kaya ise potansiyel olarak göl yok olduktan sonra kraterde biriken kül veya lavdan oluşmuş olabilir. Aynı zamanda volkanik ise, ondan gelen tarihler gölün ölümünü sınırlayabilir. Bu iki kayaç grubu bir araya getirildiğinde, gölün ve deltanın oluşumunu ve Mars'ın tarihindeki bu yağışlı dönemi parantez içine alabilir.           

Ancak bilim insanlarına göre yörüngeden çıkarılan katmanların jeolojisi son derece belirsizdir. Önümüzdeki günlerde bu çalışmalar devam edecektir. Perseverance uzay aracının tekrardan  harekete geçerek kayaç örnekleri toplaması ve Mars’ın fotoğraflanması planlanmaktadır.. Örnek alınan bu kayaçların 2028 yılında Dünya getirilip incelenmesi planlanıyor.

Kaynak: Nasa

Bunun için firma, Kuzeybatı Sibirya'nın Khanty-Mansiysk bölgesinde bulunan bir petrol sondaj sahasına, ortaya çıkan CO2 gazını enerjiye dönüştüren bir elektrik santrali kurmuş durumda. Gazpromneft, söz konusu elektrik santralinde geçtiğimiz sonbahar aylarında kripto madencilik şirketi Vekus ile test amaçlı bir madencilik operasyonu gerçekleştirdiklerini, bir ayda 49.500 metreküp gaz kullanarak 1.8 BTC çıkarıldığını aktardı. Webtekno'nun haberine göre Gazpromneft, söz konusu elektrik santralindeki madencilik çiftliğini büyütmeyi ve daha fazla şirketi madencilik faaliyetleri için kabul etmeyi hedefliyor.

Kaynak: webtekno.com