ABD ile İran arasında aylardır tırmanan gerilim yalnızca enerji piyasalarını değil, Borsa İstanbul’da madencilik sektörünü de baskı altına alan başlıca unsurlardan biri haline geldi. Özellikle HürmüzBoğazı çevresinde yaşanan gelişmeler ve olası arz kesintisi endişeleri, emtia bağlantılı sektörlerde sert fiyatlamalara yol açıyor.
Küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, dünya deniz yoluyla taşınan petrolünün yaklaşık dörtte birinin geçtiği stratejik koridor olarak görülüyor. İran’ın boğaz üzerindeki baskıyı artırabileceği veya geçişlerin aksayabileceği yönündeki beklentiler, enerji maliyetleri ve küresel tedarik zincirleri üzerinde risk oluşturuyor. Bu durum, sanayi üretimiyle doğrudan bağlantılı olan madencilik şirketlerinin görünümünü olumsuz etkiliyor.
Uzmanlara göre madencilik sektöründeki baskının temelinde üç ana unsur bulunuyor:
1- Yükselen enerji maliyetleri
Madencilik faaliyetleri yüksek enerji tüketimi gerektiriyor. Petrol fiyatlarındaki artış beklentisi, üretim maliyetlerinin yükselmesine neden olurken şirket kârlılıklarına ilişkin endişeleri artırıyor. ABD–İran hattındaki her gerilim dalgası, petrol piyasasında yukarı yönlü baskıyı güçlendiriyor.
2- Küresel büyüme endişeleri ve emtia talebi
Jeopolitik krizler yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden olurken, sanayi metalleri ve emtia talebine yönelik beklentiler de zayıflıyor. Bu durum madencilik hisselerinde satış baskısını artırıyor.
3- Güvenli liman eğilimi
Gerilim dönemlerinde yatırımcılar hisse senetlerinden çıkarak altın gibi güvenli limanlara yöneliyor. Altın ve değerli metal fiyatlarında yükseliş görülürken, Borsa İstanbul’da madencilik dahil riskli sektörlerde dalgalanma artıyor.
Borsa İstanbul’da süreç boyunca madencilik endeksi, bazı işlem günlerinde en fazla değer kaybeden sektörler arasında yer aldı. Jeopolitik risk algısının yükseldiği dönemlerde sektör hisselerinde yüzde 4 ila yüzde 7’yi aşan günlük kayıplar görüldü. Bu tablo, yatırımcıların özellikle emtia ve sanayi bağlantılı şirketlerden çıkış yaptığını gösterdi.
Öte yandan Hürmüz Boğazı’na ilişkin her yeni açıklama piyasalarda oynaklığı artırıyor. ABD ve İran arasında müzakerelerin sonuçsuz kalması veya boğazın kullanımı konusunda yaşanan restleşmeler, petrol fiyatlarında ani hareketlere neden olurken küresel risk iştahını azaltıyor.
Madencilik sektörü neden kırılgan?
Madencilik şirketleri; enerji maliyetleri, küresel sanayi üretimi ve emtia fiyatlarına yüksek duyarlılık nedeniyle jeopolitik krizlerden en hızlı etkilenen alanlar arasında bulunuyor. Bu nedenle ABD–İran geriliminin uzaması halinde Borsa İstanbul’da madencilik hisselerinde oynaklığın sürmesi bekleniyor. Analistler, tansiyonun düşmesi halinde ise sektörde toparlanma görülebileceğini belirtiyor.
Yorum Yazın